Het EFRO-programma in Brussel: regionale uitdagingen aanpakken met projecten – 191 miljoen euro om 68 concrete projecten te ondersteunen.
Het EFRO-programma in Brussel: regionale uitdagingen aanpakken met projecten – 191 miljoen euro om 68 concrete projecten te ondersteunen.
EFRO presenteert de resultaten van zes jaar investeringen in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. In totaal werden 68 projecten ondersteund, waaronder meer dan 20 infrastructuurprojecten. Zowat 670 ondernemingen kregen ondersteuning en begeleiding. Ongeveer 7.711 m² werd bestemd voor ondernemingen. Bijna 400 opvangplaatsen voor jonge kinderen werden gecreëerd. Onderzoeks- en innovatiecapaciteiten werden versterkt. Het primair energieverbruik in openbare gebouwen daalde met zowat 10 miljoen kWh/jaar. En ongeveer 18.850 m² werd gerenoveerd voor sociaal-culturele projecten en meer cohesie. Deze resultaten onderstrepen het belang van die investeringsdynamiek, ondersteund door Europese financiering en uitgevoerd in nauwe samenhang met het regionale stedelijke vernieuwingsbeleid dat al vele jaren wordt gevoerd.
Beurs: © Yannick Coppens – SPRB
Europa ondersteunt al vele jaren economische, ecologische en/of sociale projecten voor Brusselaars via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO), als onderdeel van haar cohesiebeleid en regionale ontwikkeling. In dat kader investeerden EFRO en het Gewest tussen 2014 en 2020 samen 191 miljoen euro in 68 projecten. Die programmering speelde in op drie grote uitdagingen: (1) de economische uitdaging, met als doel de competitiviteit van kmo’s te versterken en onderzoek en innovatie te valoriseren door lokaal ondernemerschap te ondersteunen; (2) de milieu- en energie-uitdagingen, gericht op betere energieprestaties van gebouwen, het stimuleren van hernieuwbare energie en begeleiding van de transitie naar een koolstofarme economie; en (3) de sociaal-economische en ecologische dualisering, met focus op sociale inclusie, onder meer door de leefomgeving in kansarme wijken te verbeteren en armoede te bestrijden.
Om de doeltreffendheid te vergroten, koos het Gewest ervoor om de sociale investeringen te concentreren in de Zone voor Stedelijke Herwaardering (ZSH): een geografische zone die op basis van statistische criteria werd afgebakend om investeringen te bundelen waar de noden het grootst zijn. De economische en milieugerichte infrastructuren werden ontwikkeld in strategische polen die door het Gewestelijk Plan voor Duurzame Ontwikkeling (GPDO) zijn vastgelegd. Zo ontstaat een globale en coherente aanpak van de regionale ontwikkeling.
Sociale cohesie en regionale ontwikkeling centraal in de investeringen
Dankzij een gecoördineerde strategie tussen EFRO en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest hebben de investeringen een directe en positieve impact gehad op het dagelijkse leven van de inwoners. Door economische, ecologische en sociale projecten te ondersteunen, draagt het EFRO-programma bij aan een meer inclusieve, duurzame en solidaire regio, waar elke Brusselaar/-ster mee kan profiteren van de geboekte vooruitgang.
Een innovatiedynamiek ten dienste van het Gewest
De EFRO-programmering leverde in het hele Brussels Hoofdstedelijk Gewest een concrete, meetbare impact op. Binnen onderzoek en ontwikkeling zorgde de aanwerving van 24 nieuwe onderzoekers voor een duidelijke versterking van de regionale wetenschappelijke capaciteit. Die impuls helpt Brussel om zijn positie op het vlak van innovatie en expertise verder uit te bouwen, ten voordele van ondernemingen en burgers.
Daarnaast werden 143 ondernemingen begeleid in strategische sectoren die de regionale strategie naar voren schuift, zoals digitaal, bouw, gezondheid en diensten. Die gerichte steun sluit aan bij de doelstellingen die het Gewest vastlegde rond economische ontwikkeling en competitiviteit. De 49 samenwerkingen tussen ondernemingen en onderzoeksinstellingen tonen bovendien de ambitie om kennisoverdracht te versterken en innovatieve oplossingen te laten ontstaan die inspelen op lokale uitdagingen.
Het project ICITY-RDI.BRU (geconnecteerde incubator en technologieoverdracht tussen de ULB, de VUB, Sirris en de economische actoren) droeg, na zijn succes in de digitale sector, bij aan het bundelen van universitaire middelen en aan het integreren van talent in Brusselse ondernemingen. Op die ervaring bouwde Brussels Retrofit Living Labs voort, met focus op duurzaam bouwen. Dit living lab in reële omstandigheden droeg bij aan de creatie van 11 nieuwe onderzoeksfuncties en testte tegelijk innovatieve renovatieconcepten. Dat de resultaten hun weg vinden naar het overheidsbeleid, is een belangrijke stap vooruit richting duurzame stedelijke ontwikkeling.
De balans overtreft de verwachtingen: de resultaten liggen hoger dan de aanvankelijk vooropgestelde doelstellingen en tonen de dynamiek van het Brusselse ecosysteem. De positieve impact op onderzoek, innovatie en het regionale economische weefsel bevestigt hoe relevant de investeringen van het EFRO zijn om de transformatie en competitiviteit van Brussel te ondersteunen.
Economische ontwikkeling en ondernemerschap: structureren, innoveren en jobs creëren
Ondernemerschap ondersteunen is een belangrijke pijler van het EFRO. De renovatie van het Beursgebouw in het stadscentrum (12.000 m²), dat werd omgevormd tot een culturele en toeristische hub, toont hoe het programma erfgoed kan valoriseren én tegelijk nieuwe economische dynamiek op gang brengt. Ook de bouw van de incubator Nova City in Anderlecht (7.600 m²), die meer dan 60 kmo’s huisvest, illustreert de inzet op directe steun aan innovatieve ondernemingen en op jobcreatie. Het gebouw FRAME (9.000 m² bruto), de eerste mijlpaal van de strategische pool Mediapark.brussels, biedt dan weer een ruimte op maat van media-actoren en versterkt zo de aantrekkingskracht van de Reyerswijk.
Ook sociaal ondernemerschap kreeg een concrete invulling, onder meer via de erkenning van het project COOPCITY voor zijn rol in de regionale economische en sociale transitie. Daarnaast hielp het project Dev Up Team om 1.450 jobs te behouden in de 11 bedrijven voor aangepast werk in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, door de ontwikkeling van nieuwe activiteiten en competenties te stimuleren.
In cijfers gaat het om bijna 560 ondersteunde ondernemingen en 166 voltijdsequivalenten die werden gecreëerd, onder meer in de sectoren gezondheid en diensten. Deze realisaties maken de concrete impact van het EFRO op het Brusselse ondernemersecosysteem zichtbaar en versterken innovatie, competitiviteit en professionele inclusie.
Grande Halle © Séverin Malaud – urban.brussels
Milieu- en energietransitie: structurele antwoorden op ecologische uitdagingen
Om het Gewest te ondersteunen in zijn ecologische transitie, profileerde het EFRO zich als een belangrijke motor voor de energetische renovatie van het publieke patrimonium. Het project USQUARE en de renovatie van het zwembad van de VUB, vandaag het meest ‘groene’ zwembad van Brussel, tonen hoe doeltreffend die ingrepen zijn. Dat leidde tot een daling van meer dan 10 miljoen kWh/jaar aan primair energieverbruik in openbare gebouwen.
Het project Brugeo maakte het mogelijk een kaart op te stellen van het geothermisch potentieel. Die kaart vormt een wetenschappelijke basis voor de verdere ontwikkeling van hernieuwbare energie. Ook de peri-urbane landbouw kreeg steun via het pilootproject Boeren Bruxsel Paysans, dat de transitie naar duurzame voedselsystemen bevordert.
Tot slot verwerkt het nieuwe regionale containerpark Recy Park in Anderlecht, dat sinds eind 2024 operationeel is, ongeveer 5.000 ton afval per jaar. Deze complexe projecten, met een grote regionale impact, tonen de structurele rol van het EFRO in het beheer van hulpbronnen, de strijd tegen verspilling en de aanpassing van het Gewest aan belangrijke milieuitdagingen.
Sociale cohesie en inclusie: het sociale weefsel en de toegang tot diensten versterken
De strijd tegen socio-economische dualisering en het versterken van de sociale cohesie zijn kerndoelstellingen van het EFRO. De definitieve vestiging van vzw Zinneke Place Masui in Schaarbeek (4.000 m²) biedt een vaste plek voor ontmoeting, creatie en opleiding en draagt bij aan culturele dynamiek en lokale inclusie. In Molenbeek stimuleren de renovatie van de Vaartkapoen (Vlaams gemeenschapscentrum) en de werking van VK Concerts dialoog, vorming en vrijwilligersengagement, met een open en inclusieve plek voor kunstenaars en buurtbewoners.
Dankzij de steun aan iMAL kon de infrastructuur in omvang verdubbelen. Zo groeide dit Europese centrum uit tot een sleutelfiguur op het kruispunt van kunst, wetenschap, technologie en sociale inclusie, onder meer via zijn Fablab en door de lokale scene te ondersteunen.
Om het tekort aan crèches op te vangen, werden 400 extra opvangplaatsen gecreëerd via de bouw van zes nieuwe kinderdagverblijven, verspreid over Molenbeek, Anderlecht en Schaarbeek, als antwoord op de noden van gezinnen.
Tot slot kon Dokters van de Wereld, dankzij de steun van het EFRO en het Gewest, twee geïntegreerde sociaal-gezondheidscentra openen voor migranten, daklozen en kwetsbare gezinnen. Dat bood een concreet antwoord op de humanitaire crisis en verbeterde de toegang tot zorg voor de meest kwetsbare doelgroepen. Deze initiatieven illustreren de inzet van het EFRO voor een meer inclusieve, solidaire en veerkrachtige samenleving.
Een multidimensionele en complementaire slagkracht
Al deze projecten, gedragen door het EFRO in Brussel, tonen dat het programma op meerdere fronten tegelijk kan werken door economische ontwikkeling, ecologische transitie en versterking van het sociale weefsel te combineren. Die globale en complementaire aanpak maakt het mogelijk om in te spelen op de specifieke uitdagingen van het Gewest, met respect voor de diversiteit aan initiatieven én met meer strategische samenhang in het overheidsoptreden. Zo bevestigt het EFRO zich als een onmisbare hefboom om het grondgebied te structureren, innovatie te stimuleren en een inclusieve en duurzame samenleving te bevorderen.
Het hoofd bieden aan crisissen
Na de Covid-19-pandemie en de oorlog in Oekraïne werd het cohesiebeleid van de Europese Unie bijgestuurd. Daardoor kreeg het Brusselse EFRO-programma extra middelen via REACT-EU (financiering voor relance, de groene/digitale transitie en sociale hulp, waaronder 6,4 miljoen euro voor toeristische ondernemingen) en via CARE (steun voor de integratie van Oekraïense vluchtelingen). Zo werd onder meer de opvang mogelijk van 409 vluchtelingen in Brussel, binnen een regionale ondersteuning van bijna 3.500 personen.
Programmering 2021-2027
Na afloop van de programmering 2014-2020 werden de doelstellingen van het EFRO gehaald. Het kanaalgebied brengt wijken met elkaar in verbinding en profiteert van een economische dynamiek. Ook de openstelling naar strategische polen heeft bijgedragen aan een coherente regionale ontwikkeling.
Het programma 2021-2027 loopt momenteel en zet zijn middelen volop in om de doelstellingen te realiseren. Tot op heden werden 120 projecten geselecteerd om de ecologische en digitale transitie te versnellen, economische innovatie aan te moedigen, de sociale cohesie te versterken en de levenskwaliteit in Brussel te verbeteren via structurele investeringen. Dit programma geniet van een EFRO-financiering van 121 miljoen euro, voor een totaalbudget van 303 miljoen euro, inclusief het Gewest en zijn partners.
Recent Comments